Người cao tuổi chia sẻ tin giả trên Facebook gấp 7 lần giới trẻ

Khảo sát mới đây cho thấy những người cao tuổi có xu hướng chia sẻ nhiều tin giả hơn. Hiện tượng này diễn ra không phân biệt học thức, giới tính, chủng tộc, thu nhập cũng như số lượng.

Khảo sát mới đây do các nhà nghiên cứu tại trường đại học New York và Princeton (Mỹ) tiến hành, vừa công bố trên Science Advances cho thấy những người cao tuổi có xu hướng chia sẻ nhiều tin giả hơn. Hiện tượng này diễn ra không phân biệt học thức, giới tính, chủng tộc, thu nhập cũng như số lượng. Nói cách khác, yếu tố tuổi tác tạo ra sự khác biệt lớn nhất so với những đặc điểm khác, kể cả đảng phái chính trị. Kết quả khảo sát lần này được kỳ vọng sẽ giúp các nền tảng mạng xã hội, cũng như người dùng nói chung nhận thức rõ ràng hơn trước việc quản lý và tiếp nhận thông tin.

Khảo sát lần này nhắm tới đánh giá hành vi của người dùng trong giai đoạn trước và sau cuộc bầu cử Tổng thống Mỹ năm 2016. Vào đầu năm 2016, các nhà nghiên cứu đã hợp tác với công ty nghiên cứu YouGov để tập hợp 3.500 người. Sau khi bầu cử Mỹ kết thúc vào ngày 16/11/2016, những người này được đề nghị chia sẻ dữ liệu, bao gồm cả thông tin hồ sơ cá nhân, quan điểm về chính trị, tôn giáo,… cũng như các liên kết, bài viết trên trang riêng và các cộng đồng mà họ theo dõi. Trong số này, có 49% người dùng Facebook đã đồng ý chia sẻ dữ liệu. Các nhà nghiên cứu sau đó đối chiếu dữ liệu mà những người này từng chia sẻ với danh sách các tên miền web đã từng chia sẻ tin giả.

Theo kết quả khảo sát, có 11% số người trên 65 tuổi trong khảo sát chia sẻ ít nhất một tin giả, trong khi con số này ở nhóm người từ 18-29 tuổi chỉ là 3%. Trong đó, những người dùng Facebook trên 65 tuổi chia sẻ số tin tức và bài viết có thông tin giả cao gấp đôi so với nhóm 45-65 tuổi, và gấp 7 lần nhóm 18-29 tuổi. Tuy khảo sát không chỉ ra lý do tại sao người dùng lớn tuổi thường có xu hướng chia sẻ thông tin giả nhiều hơn, nhưng theo các chuyên gia, đây là nhóm người tiếp cận mạng Internet chậm hơn và thường thiếu những kỹ năng cũng như kiến thức kỹ thuật số cần thiết so với nhóm người trẻ tuổi. Bên cạnh đó, việc suy giảm nhận thức do tuổi tác cũng khiến họ dễ bị rơi vào “bẫy” thông tin.

Đáng chú ý, việc thiếu kiến thức kỹ thuật số cũng được coi là lý do khiến người dùng chia sẻ tin tức giả, bất kể tuổi tác. Hồi năm ngoái, WhatsApp đã phát triển một chương trình nâng cao kiến thức kỹ thuật số cho người dân tại Ấn Độ, nơi có khoảng 200 triệu người mới tiếp cận Internet. Cùng thời điểm này, nhiều người Mỹ lớn tuổi cũng thường xuyên rơi vào các vụ lừa đảo, khiến Cục điều tra liên bang FBI của nước này phải xây dựng một trang web riêng để giải quyết vấn đề. Các chuyên gia lâu nay vẫn khẳng định cần sự phối hợp của nhiều giải pháp cùng lúc rằng để hạn chế sự lan truyền của tin giả.

Bên cạnh tuổi tác, các nhà khoa học cũng nhận thấy những người mang tính cách bảo thủ thường có xu hướng chia sẻ tin giả nhiều hơn. Điều này càng trầm trọng hơn do thuật toán sắp xếp tin tức dựa trên sở thích mà các mạng xã hội thường áp dụng, bởi người dùng mạng xã hội thường chia sẻ những tin tức phản ánh niềm tin của chính mình. Đây là hiện tượng khoa học gọi tên là “xác nhận thiên vị”.

Mặt khác, những “chuyên gia công nghệ” vốn là những người thường xuyên bám sát các biến động thực tế của đời sống chính trị, xã hội dĩ nhiên đối phó tin giả tốt hơn đáng kể. Họ phân biệt các bài đăng là ý kiến phỏng đoán cá nhân hay tin tức có căn cứ tốt hơn. Trước đây, một đánh giá của Pew Research Center cũng cho thấy chỉ 20% số người trên 50 tuổi phân biệt được hai yếu tố này, trong khi con số này lên tới 32% với những người trong độ tuổi 18-49. Chính vì vậy, những người am hiểu công nghệ nói riêng và giới trẻ nói chung nên tích cực hơn trong việc hỗ trợ cha mẹ, ông bà họ trong việc “lướt” mạng xã hội để hạn chế việc tiếp nhận và chia sẻ thông tin sai lệch.

Hiện nay, các nhà khoa học vẫn hy vọng có thể tiến hành đánh giá thực tế và chi tiết hơn đối với những nhận định trên, dù điều này không dễ dàng. Việc đánh giá kiến thức kỹ thuật số của mỗi cá nhân cũng không hề có thang đo nào cụ thể. Tuy nhiên, một trong những điểm quan trọng có thể thấy lý do cho phép tin tức giả mạo lan truyền nhanh chóng mặt trên Facebook là bởi các bài viết được trình bày giống hệt nhau, dù đó là đến từ các tờ báo, nhân vật có uy tín, hay từ một kẻ xấu vô danh, nhà quảng cáo nào đó.

Matthew Gentzkow, nhà nghiên cứu thuộc Viện chính sách kinh tế Stanford (Mỹ), vốn đã dày công tìm hiểu những nỗ lực chống tin tức giả lan truyền của Facebook cho biết, nghiên cứu mới của hai trường Đại học nói trên có thể giúp các nhà thiết kế nền tảng công nghệ tạo ra những công cụ hiệu quả hơn. “Những đánh giá về tuổi tác sẽ giúp các nhà quản lý xác định được nhóm giải pháp có hiệu quả cao hơn cả. Khi nhận ra rằng vấn nạn tin giả chỉ tập trung ở một nhóm nhỏ, việc đối phó sẽ dễ dàng hơn rất nhiều” – ông Gentzkow nhận định.

Từ khóa: Facebook, mạng xã hội, người cao tuổi, tin giả